Zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn – czy reforma jest potrzebna?

Zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn wraca do debaty publicznej po tym, jak 25 marca 2026 r. GUS opublikował nowe tablice średniego dalszego trwania życia, z których wynika, że Polacy żyją coraz dłużej. Dla kobiet średnia życia wynosi ponad 82 lata, dla mężczyzn niecałe 75 lat, co oznacza w praktyce niższe nowo przyznawane emerytury od kwietnia 2026 r.

W Polsce od 2017 r. wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Po waloryzacji w marcu 2025 r. średnia emerytura kobiet wyniosła 3421 zł brutto wobec 4978 zł u mężczyzn – różnica przekracza 1500 zł. W Sejmie rozpatrywana jest petycja postulująca wspólny wiek emerytalny 62 lat, a MFW i OECD od lat rekomendują Polsce wyrównanie tego progu.

Temat jest politycznie wrażliwy – prezydent Nawrocki zapowiedział weto wobec każdej ustawy podnoszącej wiek emerytalny.

GŁOSY ZA zrównaniem wieku emerytalnego

• Luka emerytalna: Kobiety przechodzą na emeryturę pięć lat wcześniej, gromadzą mniej kapitału i żyją dłużej – ich świadczenie jest dzielone przez większą liczbę miesięcy. W efekcie średnia emerytura kobiet jest o ok. 30% niższa od męskiej.
• Rekomendacje międzynarodowe: MFW i OECD wskazują, że zrównanie wieku emerytalnego jest ekonomiczną koniecznością. OECD w raporcie „Pensions at a Glance 2025″ rekomenduje stopniowe wyrównanie i powiązanie go z oczekiwaną długością życia, by stabilizować system.
• Demografia: Według danych OECD w 2024 r. na 100 osób w wieku produkcyjnym w Polsce przypadały 34 osoby w wieku 65+. Do 2054 r. wskaźnik ten wzrośnie do 67, co oznacza drastyczny spadek liczby pracujących finansujących system.
• Europejski standard: Polska jest jednym z niewielu krajów UE utrzymujących tak duże zróżnicowanie. W żadnym państwie Unii kobiety nie mogą przejść na emeryturę tak wcześnie jak w Polsce, a większość krajów zrównała już wiek dla obu płci lub to planuje.
• Stabilność FUS: Wydłużenie aktywności zawodowej kobiet zwiększyłoby podaż pracy i ograniczyło deficyt Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. MFW prognozuje, że bez reform wskaźnik świadczeń spadnie z 45 do 29% do 2050 r.

GŁOSY PRZECIW zrównaniu wieku emerytalnego

• Podwójne obciążenie kobiet: Krytycy podkreślają, że kobiety nadal ponoszą nieproporcjonalnie duży ciężar obowiązków opiekuńczych – wychowania dzieci i opieki nad starszymi rodzicami. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2010 r. uznał niższy wiek emerytalny kobiet za uprzywilejowanie wyrównawcze, usprawiedliwione rolą kobiet w rodzinie i społeczeństwie.
• Stan zdrowia mężczyzn: Przeciętna długość życia mężczyzn w Polsce wynosi ok. 75 lat, a kobiet 82 lata. Więcej niż co piąty mężczyzna nie dożywa obecnego wieku emerytalnego. GUS potwierdza, że wyższa umieralność mężczyzn występuje w niemal wszystkich grupach wiekowych.
• Brak przyzwolenia społecznego: MRPiPS wielokrotnie wskazywało, że nie ma społecznego przyzwolenia na podnoszenie wieku emerytalnego. Reforma rządu Tuska z 2012 r., cofnięta w 2017 r. przez PiS, pokazała polityczny koszt takiej decyzji.
• Rynek pracy seniorów: Podniesienie wieku emerytalnego ma sens tylko wtedy, gdy seniorzy mogą znaleźć pracę. W wielu regionach osoby po 55. roku życia mają trudności z utrzymaniem zatrudnienia, a wydłużenie aktywności zawodowej bez poprawy warunków grozi wzrostem bezrobocia wśród starszych pracowników.
• Weto prezydenckie: Prezydent Nawrocki zapowiedział, że nie podpisze żadnej ustawy podnoszącej wiek emerytalny, co blokuje zmiany ustawowe w kadencji 2025–2030.

NARRACJE POBOCZNE

Część komentatorów, zwłaszcza lewicowych, postuluje odwrotne rozwiązanie – obniżenie wieku emerytalnego mężczyzn do poziomu kobiecego. Wicemarszałkini Senatu Magdalena Biejat z Lewicy argumentowała, że mężczyźni powinni pracować tyle samo co kobiety, a nie odwrotnie. Ekonomiści wskazują jednak, że obniżenie progu pogłębiłoby deficyt FUS.

W mediach pojawia się narracja o „ukrytych planach rządu” dotyczących podniesienia wieku emerytalnego wbrew oficjalnym deklaracjom, oparta na doniesieniach o wewnętrznych analizach przygotowywanych dla premiera. W obiegu internetowym funkcjonują też tezy spiskowe o celowym zaniżaniu emerytur jako sposobie na zmuszenie Polaków do dłuższej pracy – nie znajdują one potwierdzenia w danych o mechanizmach waloryzacji i tablicach GUS, opartych na standardowej metodologii demograficznej.

NIEPEWNOŚCI

Nie wiadomo, czy i kiedy jakikolwiek projekt ustawy zrównującej wiek emerytalny trafi pod obrady Sejmu. Petycja Roberta Ołdakowskiego dotycząca wspólnego progu 62 lat została skierowana przez Komisję do Spraw Petycji do dalszych prac, ale nie jest to jeszcze projekt legislacyjny z konkretnym harmonogramem.

Brakuje aktualnych symulacji pokazujących, jak konkretne warianty zrównania (np. 62, 63 czy 65 lat) wpłynęłyby na wysokość świadczeń i deficyt FUS. Raport OECD „Pensions at a Glance 2025″ wskazuje, że prognozowana stopa zastąpienia netto dla Polek wyniesie zaledwie ok. 32%, ale nie podaje wpływu konkretnych reform na tę wartość.

Nie jest też jasne, jak tablice GUS – wspólne dla obu płci – wpływają na faktyczny rozkład świadczeń. Mężczyźni statystycznie żyją krócej, a ich kapitał jest dzielony przez tę samą liczbę miesięcy co kobiecy, co zdaniem części ekonomistów zaniża emerytury mężczyzn.

FAQ

Ile wynosi obecny wiek emerytalny w Polsce?

Od 1 października 2017 r. powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Wcześniej, od 2013 r., obowiązywała ustawa stopniowo podnosząca go do 67 lat dla obu płci, ale w 2017 r. przywrócono niższe progi.

Jak tablice GUS wpływają na wysokość emerytury?

ZUS oblicza emeryturę, dzieląc zgromadzony kapitał przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach. Im dłuższe prognozowane życie, tym niższe miesięczne świadczenie. Nowe tablice obowiązujące od 1 kwietnia 2026 r. oznaczają, że nowo przyznawane emerytury będą nieco niższe niż dotychczas.

Co to jest wspólna tablica trwania życia?

Tablica GUS jest ustalana łącznie dla kobiet i mężczyzn na podstawie art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Oznacza to, że przy tym samym wieku przejścia na emeryturę obie płcie mają ten sam dzielnik, mimo że rzeczywista średnia długość życia różni się – kobiety żyją statystycznie dłużej od mężczyzn o kilka lat.

SONDAŻ

Temat zrównania wieku emerytalnego budzi silne emocje i dzieli opinię publiczną. Poniżej możesz oddać głos w naszym sondażu i podzielić się swoją opinią w komentarzu.